{"id":48941,"date":"2021-08-27T09:43:37","date_gmt":"2021-08-27T06:43:37","guid":{"rendered":"http:\/\/earnado.com\/tr\/?p=48941"},"modified":"2023-01-05T17:39:14","modified_gmt":"2023-01-05T14:39:14","slug":"betik-dil-scripting-nedir-en-yaygin-ornekler-nelerdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/earnado.com\/tr\/betik-dil-scripting-nedir-en-yaygin-ornekler-nelerdir\/","title":{"rendered":"Betik Dil (Scripting) Nedir? En Yayg\u0131n \u00d6rnekler Nelerdir?"},"content":{"rendered":"

Etraf\u0131n\u0131za \u015f\u00f6yle bir bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, elektronik cihazlarla \u00e7evrili olmama ihtimaliniz nedir sizce? Bana kal\u0131rsa neredeyse imk\u00e2ns\u0131z. Biri, saati sordu\u011funda bile genelde telefona bak\u0131p s\u00f6yler olduk. Yani ekranlarla, internetle, telefonla etkile\u015fimimiz \u00f6yle artt\u0131 ki ayr\u0131lmaz bir par\u00e7am\u0131z haline geldiler. Hootsuite ve We Are Social taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan 2021 Ocak Dijital Raporu\u2019na g\u00f6re internette yakla\u015f\u0131k g\u00fcnde 7 saat ge\u00e7irdi\u011fimizi s\u00f6ylersem abartm\u0131\u015f olmam. Saatler ge\u00e7irdi\u011fimiz bu uygulamalar ve web siteleri ise baz\u0131 programlama dilleri sayesinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Programlama dilleri basit\u00e7e bilgisayarla ileti\u015fim kurmay\u0131 ve komut vererek i\u015flem yapmay\u0131 sa\u011flar. Ancak programlama dillerinden ayr\u0131\u015fan betik dil<\/strong> ad\u0131 verilen diller vard\u0131r. Bu yaz\u0131m\u0131zda gelin script\u2019i yak\u0131ndan inceleyelim.<\/p>\n

Betik Dilin Farkl\u0131 Y\u00f6nleri Nelerdir? <\/strong><\/h2>\n

Latince k\u00f6kenli script<\/strong> kelimesi yaz\u0131l\u0131 metin anlam\u0131na gelir. Lakin \u201cscripting language\u201d, T\u00fcrk\u00e7e\u2019de betik dil olarak kullan\u0131l\u0131r. Programlama dilleri aras\u0131nda farkl\u0131 bir isim almas\u0131n\u0131n temel bir sebebi vard\u0131r. Asl\u0131nda programlama dilleri, bilgisayara bir i\u015flemi yerine getirmesi i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z talimatlard\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir oyun geli\u015ftirirken veya web sitesi tasarlarken kullan\u0131m alanlar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 diller kullan\u0131l\u0131r. Bu dillerin cihaz\u0131n anlayaca\u011f\u0131 hale getirilmesi gerekir. Bu noktada derleyici (compiler) ile bilgisayar istenen g\u00f6revi yerine getirir. Derleyici, bir terc\u00fcman gibi yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 dili makine diline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, onlar\u0131n birden fazla dili kullanabilmesini sa\u011flar. Bu sayede otomasyon daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir ve s\u00fcre\u00e7 k\u0131sal\u0131r. Derleyicinin en \u00f6nemli y\u00f6nlerinden biri de hatalar\u0131 fark etmesi ve yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiriciyi uyarmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"derleyiciyorumlayici\"<\/p>\n

Script ise bu noktada di\u011fer programlama dillerinden ayr\u0131\u015f\u0131r. Derleyiciye gerek duymadan direkt yorumlan\u0131r. \u00d6zel bir yaz\u0131l\u0131ma ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in s\u00fcre\u00e7 daha h\u0131zl\u0131d\u0131r. Genellikle, daha az yo\u011fun olan (script) betik dili hem istemci hem sunucu taraf\u0131nda belirli g\u00f6revleri otomatikle\u015ftirir, uygulamalar i\u00e7in eklentiler olu\u015fturabilirsiniz. Betik dil<\/strong>, programlama dillerine g\u00f6re daha k\u00fc\u00e7\u00fck kodlama sat\u0131rlar\u0131ndan olu\u015fur. Programlama dillerinde ise her fonksiyon i\u00e7in bir\u00e7ok kod sat\u0131r\u0131na ihtiya\u00e7 duyars\u0131n\u0131z. Kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc, veri t\u00fcrleri ve tasar\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda betik dillerin s\u0131n\u0131rl\u0131 bir deste\u011fi vard\u0131r. C, C++, Java gibi programlama dilleri ana sunucu g\u00f6revi g\u00f6ren bir ana bilgisayara ihtiya\u00e7 duymaz. Ancak JavaScript, Ruby, Perl gibi betik diller i\u00e7in bir ana bilgisayar (host) gerekir. Ek olarak bak\u0131m maliyetleri programlama dillerinin kullan\u0131m\u0131yla artar.<\/p>\n

\u00d6neri i\u00e7erik: Framework nedir?<\/a><\/p>\n

Betik Dil \u00c7e\u015fitleri <\/strong><\/h2>\n

Kodlar\u0131n i\u015flendi\u011fi yere g\u00f6re temel olarak betik diller istemci ve sunucu tarafl\u0131 olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u0130stemci (Client) Tarafl\u0131 Betik Diller <\/strong><\/h3>\n

\u0130stemci taraf\u0131nda komut dosyas\u0131, web taray\u0131c\u0131lar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu sayede sunucu taraf\u0131ndaki talep azal\u0131r ve web siteleri daha h\u0131zl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r. \u0130stemci tarafl\u0131 betik dil oda\u011f\u0131 kullan\u0131c\u0131 ara y\u00fcz\u00fc ve fonksiyonelliktir. Bu gruptaki diller genel olarak \u00f6n y\u00fcz dedi\u011fimiz web sitelerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan alanda kullan\u0131l\u0131r. \u00d6te yandan ziyaret\u00e7ilere a\u00e7\u0131k oldu\u011fu i\u00e7in daha savunmas\u0131z bir yap\u0131s\u0131 vard\u0131r. HTML, CSS, JavaScript ve Lua istemci tarafl\u0131 betik dil \u00f6rnekleridir.<\/p>\n

Sunucu (Server) Tarafl\u0131 Betik Diller <\/strong><\/h3>\n

Ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi bu dil grubu bir web sunucusunda i\u015flenerek istemci taraf\u0131na sonu\u00e7 g\u00f6nderilir. \u0130stemcinin iste\u011fi \u00fczerine http arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sunucu taraf\u0131ndan yan\u0131t gelir. Yani komut dosyas\u0131 istemci taraf\u0131nda bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gizlilik avantaj\u0131 elde edersiniz. Sunucu tarafl\u0131 betik (script) dillerde odak veriye ula\u015fmak, h\u0131zl\u0131 i\u015flem yapmak ve hatalar\u0131 \u00e7\u00f6zmektir. E\u011fer web siteleri, platformlar olu\u015fturmak, veri elde etmek ve yap\u0131lan sorgular\u0131 y\u00f6netmek istiyorsan\u0131z bu dilleri kullanmal\u0131s\u0131n\u0131z. Ruby, PHP, Python, Node.js, Perl, ASP.NET ve Java sunucu tarafl\u0131 dillere \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n

\"istemcisunucu\"<\/p>\n

\u0130lginizi \u00e7ekebilir: Hosting nedir? Nas\u0131l al\u0131n\u0131r?<\/a><\/p>\n

Betik Dillerinin Avantajlar\u0131 ve Dezavantajlar\u0131 <\/strong><\/h2>\n

Bu dilleri kullanman\u0131z durumunda size sa\u011flayaca\u011f\u0131 avantajlara gelin beraber bakal\u0131m.<\/p>\n